Vale dos Vinhedos: Merlot, Chardonnay i wina Serra Gaúcha

Vale dos Vinhedos leży w Serra Gaúcha, w stanie Rio Grande do Sul. Jego nazwa oznacza „Dolinę Winnic”, ale oznaczenie geograficzne nie obejmuje całego regionu ani samego Bento Gonçalves. Wyznaczony obszar Denominação de Origem, czyli brazylijskiej nazwy pochodzenia, ma 72,45 km² i obejmuje części gmin Bento Gonçalves, Garibaldi oraz Monte Belo do Sul. Warto odróżnić ten niewielki obszar od szerszej Serra Gaúcha, skąd pochodzą wina wielu odwiedzanych tu producentów.

W latach 70. XIX wieku w okolice przybywali włoscy imigranci, którzy przynieśli ze sobą kulturę uprawy winorośli. Sześciu producentów powołało w 1995 roku Aprovale, stowarzyszenie winiarzy i innych lokalnych przedsiębiorców. Praca organizacji przyczyniła się do ochrony nazwy regionu. W 2002 roku INPI, brazylijski urząd własności przemysłowej, zarejestrował Vale dos Vinhedos jako Indicação de Procedência (IP), czyli wskazanie pochodzenia. Dziesięć lat później region otrzymał Denominação de Origem (DO), oznaczenie z bardziej szczegółowymi wymogami dotyczącymi uprawy i wytwarzania.

Pierwszą winiarską DO Brazylii opisuje publikacja regulaminu Embrapy z 2013 roku: dla czerwonych win wskazuje Merlot, dla białych Chardonnay, a dla musujących metodę tradycyjną, czyli drugą fermentację w butelce. Pozwalała też na uzupełnienie białego Chardonnay odmianą Riesling Itálico, a czerwonych win wybranymi odmianami Cabernet. W 2024 roku Aprovale i panel enologów ocenili 25 próbek z dziesięciu winiarni. Dziewiętnaście zarekomendowano do oznaczenia DO tego rocznika, w tym osiem Merlotów i siedem Chardonnay. Wina musujące miały być oceniane po zakończeniu tworzenia się bąbelków w butelce, więc ich próbki sprawdzano w późniejszym etapie. Panel wybiera część win do analizy laboratoryjnej, a osobno kontroluje dokumenty potwierdzające pochodzenie gron. To konkretny obraz pracy nad oznaczeniem: nazwa na etykiecie wymaga potwierdzenia zarówno pochodzenia gron, jak i zgodności wina.

Inny ślad rodzinnej historii widać w Miolo Lote 43. Według producenta Giuseppe Miolo kupił ziemię w Vale i rozpoczął nasadzenia w 1897 roku; wino Lote 43 powstaje dziś w granicach DO. W 2024 roku dziesięć lokalnych winiarni przygotowało też wspólny Merlot pod nazwą 10 Lotes D.O.V.V. Każda przekazała beczkę swojego wina, a gotowy kupaż łączył 90% Merlotu i 10% Cabernet Sauvignon z roczników 2020–2022.

Jakie wina spróbować

Czerwone odmianowe Merlot należy do charakterystycznych win doliny. Enolodzy Aprovale opisując rocznik 2025 wskazali dojrzałe ciemne owoce, głęboki kolor i miękkie taniny — związki, które dają czerwonym winom charakterystyczną ściągającą teksturę. To ocena konkretnego rocznika.

Czerwone kupaże łączą partie różnych odmian lub win. Regulamin opisany przez Embrapę w 2013 roku wskazywał Merlot jako bazę dla czerwonego assemblage, uzupełnianego odmianami Cabernet. Wspólny 10 Lotes D.O.V.V. pokazuje, jak dziesięć winiarni połączyło swoje partie w jednym winie; jego przyprawowy, ciemnoowocowy opis dotyczy właśnie tego kupażu. W ocenie rocznika 2025 enolodzy zwracali też uwagę na dojrzałe taniny, dobrą kwasowość i głęboki kolor w Tannacie, Cabernet Sauvignon i Cabernet Franc.

Białe Chardonnay w opisie zbioru 2025 miało cytrusowe i tropikalne nuty oraz żywą kwasowość. Regulamin z 2013 roku przewidywał także białe kupaże oparte na Chardonnay z dodatkiem Rieslinga Itálico.

Wino musujące metodą tradycyjną przechodzi drugą fermentację w butelce. Regulamin DO z 2013 roku wskazywał Chardonnay i/lub Pinot Noir oraz wytrawne poziomy Nature, Extra Brut i Brut. W porównaniu ze spokojnym Chardonnay, tutaj ważną częścią odbioru są bąbelki i świeża kwasowość.

Producenci działający w dolinie oferują także inne style win. Cave do Sol wymienia w linii Serra Gaúcha Brut Rosé i Moscatel, a Larentis ma w portfolio wino różowe oraz Chardonnay z Viognier.

Gdzie degustować

Miolo Winery

Miolo łączy wątek rodziny z większą, działającą w kilku brazylijskich regionach grupą, dlatego warto patrzeć na konkretną etykietę. Producent opisuje Lote 43 jako wino ze swojej posiadłości w granicach DO. Wycieczka História e Terroir prowadzi przez wzorcową winnicę i piwnicę beczkową, a następnie kończy się degustacją. W jednej opinii gość wspomina pięć win i sklep z butelkami oraz prezentami w różnych cenach; inni chwalą ogrody i architekturę, choć pojawiają się też uwagi o szybkim oprowadzaniu i trudnościach ze znalezieniem wolnego stolika. Przy dużym obiekcie warto sprawdzić, jak szczegółową część degustacyjną obejmuje wybrany wariant oprowadzania.

Cave do Sol

Cave do Sol przyjmuje na degustacje po wcześniejszym umówieniu. W jej Vinherii można zamówić wino lub musujące na kieliszki, soki i przekąski. Producent pokazuje też linię Cave do Sol Varietais z Serra Gaúcha, obejmującą między innymi Merlot, Chardonnay, Brut, Brut Rosé i Moscatel. Jeden z gości opisuje pięć win dobranych do przekąsek, a po nich wizytę w galerii poświęconej rodzinie i produkcji. Dwie inne relacje wspominają, że po zakończeniu sesji trudno było zostać na kolejne kieliszki, bo przygotowywano miejsce dla następnej grupy. Jeśli chcemy porównać etykiety po degustacji, warto wcześniej sprawdzić z winiarnią dostępność Vinherii danego dnia.

Don Laurindo

Don Laurindo układa degustacje w cztery aktualne warianty: Prima, Ícone, Singolare i Speciale. W ofercie są konkretne pozycje DO, między innymi Merlot, Assemblage i Chardonnay, obok win z innych linii oraz musujących. Jedna grupa gości zdecydowała się zamiast gotowego zestawu na kieliszek wybranej etykiety dla każdej osoby; autor opinii podkreślił, że obsługa dokładnie omówiła podane wina. Inna relacja wspomina oprowadzanie po obiekcie, historię winiarni i zabranie do domu kilku próbowanych butelek. To dobry wybór, jeśli zależy nam na porównaniu nazwanych win i rozmowie o tym, skąd pochodzą.

Wines Larentis

Klasyczna degustacja Larentis obejmuje cztery etykiety wybrane spośród Cepas Selecionadas, Reserva Especial i win musujących; producent podaje, że grona pochodzą z małych parceli w Vale. W aktualnym portfolio Reserva Especial można znaleźć między innymi Merlot, Cabernet Sauvignon i Chardonnay/Viognier. Jeden z gości polecał degustację Gran Reserva. Inny opisał wydarzenie Wine Locals: sześć win i trzy małe dania podano na tarasie z widokiem na winorośle. Pojawiła się też krytyczna relacja o pikniku: mimo rezerwacji obsługa przerywała serwis, a cena na rachunku różniła się od tej na stronie. Przed wyborem konkretnego doświadczenia warto więc potwierdzić aktualny wariant i cenę bezpośrednio u producenta.

Maria i Ignacy