La Mancha: Airén, wina z rozległej równiny i cztery winiarnie

La Mancha jest rozległa: apelacja obejmuje 192 gminy w czterech prowincjach, a jej nazwa bywa używana także szerzej, dla krajobrazu i kultury środkowej Hiszpanii. To rozróżnienie ma znaczenie przy winie. D.O. La Mancha chroni określone pochodzenie i zasady produkcji; położenie w regionie La Mancha samo w sobie nie oznacza, że każda butelka ma tę apelację.

Krajobraz jest w dużej mierze równinny i suchy, ze znacznymi skrajnościami temperatur. Wśród białych odmian najsilniej kojarzy się z nim Airén, odporny na gorący, suchy klimat. Rada apelacji opisuje wina z tej odmiany jako aromatyczne i umiarkowanie kwasowe; Airén nadaje się zarówno do młodych win, jak i do stylu tradycyjnego. Wśród czerwonych odmian miejscową nazwą Tempranillo jest Cencibel. Obok nich w regionie uprawia się m.in. Verdejo, Chardonnay, Garnachę, Syrah i Cabernet Sauvignon.

Krótka historia równiny i wina

Winorośl uprawiano tu już w czasach rzymskiej kolonizacji Półwyspu Iberyjskiego. Pierwsze oficjalne uznanie dawnej D.O. La Mancha opublikowano we wrześniu 1932 roku. Po przerwie związanej z wojną i powojennym kryzysem apelacja odrodziła się w 1973 roku, a jej pierwszy regulamin zatwierdzono w 1976. Obok Airén i Cencibel miejscowi producenci rozwijają dziś białe, różowe, czerwone i musujące wina.

Drugim znakiem równiny są wiatraki. W Campo de Criptana zachowały się trzy historyczne młyny — Burleta, Infanto i Sardinero — z oryginalną konstrukcją i mechanizmem. W spisie z 1752 roku miejscowość miała ich 34. To właśnie z Sierra de los Molinos uczeni wiążą słynną przygodę Don Kichota z „olbrzymami”.

Finca Antigua, należąca do rodziny Martínez Bujanda, powstała jako projekt zbudowany wokół parceli w wysoko położonym, suchym krajobrazie Cuenca. Rodzina kupiła posiadłość w 1999 roku, a nową winiarnię otworzyła w 2003; dziś opisuje 40 parceli uprawianych osobno. Bodegas Castiblanque w Campo de Criptana działa na fundamentach XIX-wiecznej winiarni, z nowoczesnym zapleczem produkcyjnym.

Odmiany i style, które warto porównać

Airén to dobry punkt wyjścia: jest odmianą szczególnie charakterystyczną dla środkowego płaskowyżu, dobrze znosi upał i suszę, a jej wina są aromatyczne i mają umiarkowaną kwasowość. Warto spróbować jej w wersji młodej, a potem tradycyjnej, dojrzewającej w zbiorniku albo dużej glinianej tinaji.

Cencibel, czyli Tempranillo, jest ważną miejscową odmianą czerwonych win. Finca Antigua ma w bieżącej ofercie Tempranillo Crianza. W D.O. La Mancha określenie „crianza” oznacza co najmniej dwa lata łącznego dojrzewania, w tym pół roku w beczce.

Przy Verdejo można porównać Ilex Verdejo z Castiblanque z wersjami Mont Reaga dojrzewającymi na drobnym osadzie albo przez sześć miesięcy w beczce.

Chardonnay z Casa del Valle dojrzewa trzy miesiące na drobnym osadzie w beczkach z dębu amerykańskiego i francuskiego. W jego aromacie producent opisuje kwiaty, cytrusy, miód i orzechy; w ustach podkreśla pełniejszą strukturę i końcową kwasowość.

Syrah z Casa del Valle fermentuje z piętnastodniową maceracją, czyli kontaktem soku ze skórkami, a potem dojrzewa sześć–osiem miesięcy w beczce. W profilu pojawiają się dojrzałe owoce, kakao i przyprawy, a także wyraźne taniny, dające uczucie ściągania w ustach.

Rosado, czyli różowe Hacienda Casa del Valle, powstaje z Merlot i Syrah zbieranych wcześnie, by zachować świeżość; chłodna fermentacja ma podkreślić kwiaty i aromat czerwonych owocowych cukierków. To inna droga niż czerwone wino z tych odmian, w którym ważną rolę odgrywa maceracja i dojrzewanie w dębie.

Nas ciekawi szczególnie porównanie Airén w tinaji z Verdejo dojrzewającym na osadzie, czyli pozostałościach drożdży po fermentacji. O sposób produkcji warto zapytać przy wyborze białych win do degustacji.

Miejsca degustacji

Bodega Finca Antigua

Finca Antigua leży pośród parceli na wysokości ponad 900 metrów. Rodzina Martínez Bujanda wymienia w aktualnej ofercie zarówno wina odmianowe i dojrzewające w beczce, jak Chardonnay, Syrah czy Petit Verdot Crianza, jak też bardziej nietypowe Cueva del Granero Orange Wine. Do wyboru są degustacje z regionalnymi przekąskami, wariant El Palomar z posiłkiem oraz spotkanie poświęcone aromatom. Zakres, skład próbek i posiłku warto ustalić przy rezerwacji.

Szczegółowe wyjaśnienia podczas zwiedzania są dobrym punktem wyjścia do pytań o pracę winiarni. Przed rodzinną wizytą warto też ustalić, czy w aktualnym wariancie można uwzględnić tortillę i deser; jeśli przyjeżdżacie z dziećmi, dopytajcie o wodę i napój bezalkoholowy.

Bodegas Castiblanque

Castiblanque działa w Campo de Criptana. Castiblanque zaprasza na oprowadzanie po XIX-wiecznej winiarni z degustacją; dostępne są też warianty o różnym charakterze, dlatego trasę i liczbę próbek warto ustalić przed przyjazdem. Wśród win do porównania są Ilex Verdejo, Ilex Airén, Ilex Rosado, czerwone Ilex Coupage i Baldor Syrah.

Jeśli chcecie połączyć wina z lokalnymi produktami, zapytajcie o aktualny wariant czterech próbek i aperitif z serem Manchego, szynką serrano albo tostami z oliwą. Oprowadzanie obejmuje objaśnienie przemiany winogron w wino, co dobrze łączy się z porównaniem białego Airén, różowego Ilex Rosado i czerwonego Ilex Coupage.

Bodegas y Viñedos Casa del Valle

Casa del Valle znajduje się w Finca Valdelagua, w gminie Yepes, i należy do grupy Bodegas Olarra. Otaczają ją 82 hektary nowych nasadzeń — Sauvignon Blanc, Cabernet Sauvignon, Merlot i Syrah — oraz rozległy gaj oliwny. Ta winiarnia jest dobrym przykładem, dlaczego warto czytać etykiety: jej obecne Chardonnay i Syrah są opisane jako Vinos de la Tierra de Castilla, a nie D.O. La Mancha.

Można umówić oprowadzanie dla osób indywidualnych i grup z komentowaną degustacją. Jeśli zależy wam na przejściu od winnicy przez rozlewnię po beczki, zapytajcie, które etapy obejmuje obecna wersja wizyty. Można też spytać o zestawienie próbek z lokalnymi serami i wędlinami; skład warto ustalić z wyprzedzeniem.

Mont Reaga

W Mont Reaga w Monreal del Llano oprowadzanie przez winnicę i winiarnię kończy degustacja czterech win i trwa około półtorej godziny. Katalog obejmuje m.in. Verdejo, Syrah, kupaż Cabernet Sauvignon z Syrah oraz La Esencia z Syrah dojrzewającą 12 miesięcy w beczce. Przy rezerwacji można poprosić o wyjaśnienie, jak prawidłowo próbować wina, a następnie zapytać, czy w bieżącym zestawie znajduje się La Esencia. O porównanie Verdejo i Syrah też warto poprosić wcześniej, bo ich obecność w katalogu nie gwarantuje dostępności w każdym zestawie.

Maria i Ignacy