Ribera del Duero: Tinto Fino, Albillo Mayor i podziemne piwnice

Ribera del Duero to obszar winiarski ciągnący się wzdłuż rzeki Duero przez części prowincji Burgos, Segovia, Soria i Valladolid. Winnice leżą na płaskowyżu i zboczach, przeważnie wysoko: regionalne źródła podają przedział od około 720 do ponad 1000 metrów. Peñafiel, z zamkiem nad doliną i piwnicami pod miastem, jest jednym z ważnych punktów regionu, ale nazwa DO obejmuje znacznie większy teren. Różnice gleb — od gliniastych i wapiennych po kamieniste — wpływają na zatrzymywanie wody i dojrzewanie winorośli. Zimą silny chłód opóźnia pączkowanie winorośli, zaś pod koniec lata duże różnice temperatur między dniem a nocą pomagają zachować równowagę dojrzewających gron.

Ślady picia wina na tym obszarze sięgają starożytności. W osadzie wakcejskiej Pintia, przy Padilla de Duero niedaleko Peñafiel, znaleziono pozostałości wina datowane na około 2500 lat. Z kolei w 1972 roku podczas winobrania w Baños de Valdearados odkryto rzymską mozaikę z motywami bachicznymi, o powierzchni 66 metrów kwadratowych. Te znaleziska pokazują, że wino było znane i obecne w kulturze regionu w różnych epokach.

W średniowieczu wino coraz mocniej kształtowało życie miejscowych osad. Od XIII wieku źródła odnotowują piwnice wykute pod miasteczkami, a wraz ze wzrostem produkcji rozwijał się handel lokalny i wysyłka wina do innych części Kastylii. W XV wieku kastylijskie ordynacje objęły produkcję, handel i podatki. Podziemne piwnice, które dziś można odwiedzić między innymi w Peñafiel i Atauta, służyły przechowywaniu i dojrzewaniu wina, a zarazem świadczą o jego znaczeniu dla lokalnego handlu.

Współczesna DO powstała dzięki współpracy winiarzy, spółdzielni i instytucji. W 1978 roku złożono wniosek o utworzenie strefy jakości, rok później uznano ją prowizorycznie, a w 1982 ministerstwo zatwierdziło nazwę i pierwszy regulamin. Nazwa „Ribera del Duero” była wcześniej zarejestrowana przez spółdzielnię Protos z Peñafiel, która przekazała ją nowej inicjatywie. Ciekawi nas ten gest: marka, którą dziś spotyka się na etykietach setek winiarni, zaczęła się od porozumienia lokalnych producentów.

Inny impuls przyszedł z Pesquera de Duero. Według historii rodzinnej winiarni Alejandro Fernández i Esperanza Rivera kupili w 1972 roku kamienny lagar, czyli dawne miejsce tłoczenia winogron, pochodzący z XVI wieku. Zaczęli w nim robić wino z gron z rodzinnych winnic. Pierwsze wino Tinto Pesquera trafiło na rynek w 1975 roku. W 1982, równolegle z uznaniem DO, powstało Janus, etykieta oparta na Tempranillo z najlepszych parceli i przeznaczona tylko na wybrane roczniki.

Szczepy i style

Tempranillo dominuje w czerwonych winach Ribery; pozostałe czerwone odmiany uprawia się w mniejszej skali. Najważniejszą białą jest Albillo Mayor.

Tempranillo, nazywane również Tinta del País lub Tinto Fino, daje mocną barwę, nuty jeżyn i innych ciemnych owoców oraz średnią kwasowość. Taniny odpowiadają za uczucie ściągania w ustach.

Cabernet Sauvignon ma wyższą kwasowość i wyraźne taniny. Jego aromaty mogą przypominać zieloną paprykę, a przy mocniej dojrzałych gronach — ciemne owoce.

Merlot łączy ciemne owoce z akcentami orzechowymi. Kwasowość i taniny są umiarkowane.

Malbec wyróżniają ciemne owoce, mentolowe akcenty i wyższa kwasowość, przy średnio wyraźnych taninach.

Garnacha Tinta daje jaśniejsze czerwone wina, z aromatem dojrzałych truskawek oraz umiarkowaną kwasowością i taninami.

Albillo Mayor tworzy jasne białe wina z nutami jabłka i brzoskwini. Białe Ribera oficjalnie dopuszczono w 2019 roku, poszerzając zakres apelacji znanej z czerwieni.

Warto też rozróżnić odmianę od czasu dojrzewania. „Joven” oznacza wino młode, a „Roble” — młode czerwone, które krótko dojrzewało w beczce. Crianza, Reserva i Gran Reserva opisują kolejne kategorie dojrzewania; z czasem aromaty owocu łączą się z nutami dębu, takimi jak wanilia czy tost. „Clarete” to tradycyjna nazwa różowego wina w Ribera; obowiązująca specyfikacja dopuszcza na etykiecie nazwę „rosado” lub „clarete”. To kategorie odmienne od nazw szczepów.

Gdzie spróbować win Ribera del Duero

Bodegas Protos, Peñafiel

Protos pokazuje, jak historia Peñafiel łączy się z nową architekturą piwnic. Jeden z gości opisywał 1,5-godzinne oprowadzanie po podziemnych korytarzach, z degustacją i późniejszym posiłkiem; inna relacja wspomina szklane łuki z widokiem na zamek oraz betonowe jaja i trzy próbowane wina. Nie wszystkie relacje są równie entuzjastyczne: jeden gość uznał objaśnienia za zbyt promocyjne i skąpe w informacje o produkcji. Wybierając wizytę, warto zatem sprawdzić jej zakres, zwłaszcza jeśli interesuje nas techniczna strona powstawania wina. Aktualna oferta obejmuje zestawy trzy- i czterowinne; wśród lokalnych etykiet jest Carroa, czerwone wino ze szczepu Tinta del País z winnic w prowincji Burgos.

Dominio de Atauta, Atauta

W dolinie Atauty stare parcele i piwnice są blisko siebie, a oferta „Parajes de Atauta” łączy przejazd przez dolinę, wizytę w dawnych piwnicach i degustację czterech win, między innymi Parada de Atauta. Goście pisali o przejściu między winoroślami z możliwością dotknięcia gron, a jedna osoba opisała pierwszą degustację pod orzechem włoskim. Kilka relacji łączy spacer po winnicach z rozmową o parcelach i glebach; to propozycja, w której można poznać warunki uprawy podczas przejścia przez dolinę i próbowania win.

Pago de Carraovejas, Peñafiel

Aktualna oferta doświadczenia „Cuesta de las Liebres” zapowiada osiem win związanych z projektem Alma, w tym lokalną etykietę Cuesta de las Liebres. Wśród opisów gości znalazły się cztery wina podane z jedzeniem i objaśnienia o historii winiarni oraz produkcji. Uczestnik osobnej wizyty opisał około 2,5 godziny i osiem win, w tym El Anejón i Cuesta de las Liebres; jednocześnie uznał samą degustację za zbyt krótką. Zestaw można więc wybrać ze względu na jego rozbudowany zakres, pamiętając, że zwiedzanie i czas przy kieliszku są odrębnymi częściami doświadczenia.

Bodega Emina Ribera del Duero, Valbuena de Duero

Emina łączy wino z szerszą opowieścią o produkcji i oliwie. Jedna relacja mówi o trzech winach i oliwie z oliwek, inna o wycieczce obejmującej również tłocznię; rodzina z dziećmi skorzystała z degustacji bezalkoholowej. W bieżącej ofercie „Emina Ribera” figuruje Emina Emoción z DO Ribera del Duero, ale zestaw zawiera także Verdejo z DO Rueda i różowe wino z DO Cigales. Ten zestaw pozwala porównać wina z kilku regionów Kastylii i León podczas jednej degustacji.

Maria i Ignacy