Sycylia: wina Etny, Marsali i południowego wybrzeża

Sycylijskie winnice zajmują zbocza Etny, suche wnętrze wyspy i tereny nadmorskie. Warunki uprawy różnią się między tymi obszarami. Nas ciekawi szczególnie zestawienie Carricante z północnych stoków Etny z Grillo z Menfi albo Frappato z piasków Vittorii.

Wśród czerwonych punktem odniesienia jest Nero d’Avola, ale warto poznać też bardziej aromatyczne Frappato oraz etneńskie Nerello Mascalese. Na wyspie powstają również wina słodkie i wzmacniane; Marsala ma własną, długą tradycję, której początki wiążą się z handlem morskim. Przy degustacji poprosilibyśmy o krótkie porównanie dwóch apelacji lub odmian, zamiast wybierać butelki wyłącznie po najbardziej znanej nazwie.

Jak różnią się sycylijskie wina

Carricante z Etny daje białe wina o świeżości i wyraźnym, długim smaku. Villagrande opisuje swoje Etna Bianco jako bezpośrednie i świeże; w podstawowej wersji Carricante stanowi co najmniej 90% kupażu, czyli połączenia odmian. Planeta Etna Bianco Contrada Taccione powstaje w całości z Carricante z północnej Etny; jego opis wymienia kwiat akacji, migdał i brzoskwinię. Warto zestawić takie wino z białym z Menfi, gdzie Planeta pracuje między innymi z Grillo i Fiano.

Nerello Mascalese jest główną odmianą czerwonych win Etny. W Etna Rosso od Villagrande towarzyszy mu Nerello Cappuccio i Nerello Mantellato; wino dojrzewa rok w beczkach z kasztanowca. Etna Rosso Contrada Villagrande dojrzewa natomiast dwa lata w beczce kasztanowej. Porównanie tych etykiet pozwala zapytać, jak czas i rodzaj beczki zmieniają wino z tej samej okolicy.

Etna Rosato pokazuje Nerello Mascalese w lżejszym, różowym stylu. Villagrande podaje skład 90% Nerello Mascalese i 10% Carricante, a producent opisuje wino jako świeże i lekkie. Ciekawiłoby nas zestawienie go z czerwonym winem z tego samego szczepu.

Nero d’Avola jest jednym z podstawowych czerwonych szczepów Sycylii. Planeta Santa Cecilia powstaje w Noto wyłącznie z tej odmiany; producent opisuje owocowy profil z balsamicznymi tonami. Chcielibyśmy zestawić to wino z Frappato.

Frappato z Vittorii ma aromatyczny, czerwonoowocowy profil. Planeta opisuje swoją wersję jako pachnącą owocami czerwonymi, z upraw na piaszczystych glebach; można ją porównać z Nero d’Avola. Frappato jest także jednym ze składników Cerasuolo di Vittoria.

Cerasuolo di Vittoria DOCG łączy Nero d’Avola i Frappato; w wersji Planety proporcje wynoszą 60 do 40. W opisie wina pojawiają się wiśnia, truskawka i granat. Sama nazwa „Cerasuolo” przywodzi na myśl cerasa, czyli wiśnię w sycylijskim dialekcie. Apelacja ma status DOCG, włoskiego oznaczenia kontrolowanego i gwarantowanego pochodzenia.

Grillo jest białym szczepem, z którego powstają zarówno proste, świeże wina, jak i bardziej skoncentrowane wersje. Terebinto Planety to Menfi DOC z gron Grillo; jego opis wymienia melon, jabłko i opuncję oraz żywą świeżość. Producent wiąże historię tej odmiany z krzyżowaniem Zibibbo i Catarratto w XIX wieku.

Catarratto można spotkać również pod nazwą Lucido. Cardilla produkuje takie wino w prowincji Trapani i opisuje aromaty gruszki, ziół, szałwii, anyżu oraz kwiatu pomarańczy, a także wyraźną słoność. Ten przykład pozwala poszerzyć porównanie białych sycylijskich win poza Grillo i Carricante.

Zibibbo w Passito di Pantelleria daje słodkie wina, reprezentowane między innymi przez Ben Ryé Donnafugaty. Producent wymienia morele, cytrusy, kandyzowaną skórkę pomarańczy, miód i zioła. Wino dojrzewa około pięciu miesięcy w zbiornikach i co najmniej szesnastu w butelce. To osobny styl i apelacja z Pantellerii, wyspy należącej do Sycylii.

Marsala należy do wzmacnianych win Sycylii. Według lokalnej opowieści turystycznej angielski kupiec John Woodhouse trafił na miejscowe wino w 1773 roku i dodał do niego destylat, by lepiej znosiło długą podróż morską. Marsala może mieć różny kolor, poziom słodyczy i czas dojrzewania; przy wyborze zapytajcie o konkretny styl i jego wiek, bo sama nazwa nie określa profilu kieliszka.

Od kupieckiej Marsali do rodzinnych winnic

Według historii Planety Ulmo należy do rodziny od 1694 roku; w centrum znajduje się stary baglio, czyli sycylijski zespół zabudowań gospodarczych skupionych wokół dziedzińca. Pierwsze rodzinne nasadzenia winorośli na tym terenie pochodzą z lat 80. XX wieku. Dziś osobna degustacja „Storia dello Chardonnay” prowadzi przez winnicę, wina i jedzenie, a także przez Studiolo nad jeziorem Arancio, poświęcone Vito Planecie. Planeta eksperymentowała również z Fiano w latach 90. XX wieku; pierwszy rocznik Comety z tej odmiany pochodzi z 2000 roku.

Na Etnie rodzina Villagrande opowiada o pracy przodków na wulkanicznych gruntach od końca XVII wieku. W 1727 roku rodzina otrzymała tytuł barona, a w 1869 Paolo Nicolosi założył piwnicę i — według rodzinnej historii — jako pierwszy w okolicy osobno produkował wina białe i czerwone. Chcielibyśmy porównać Etna Bianco z Etna Rosso, znając tę rodzinną historię.

Gdzie poznać wina wyspy

Donnafugata — Historic Cellars, Marsala

Marsalskie podziemia i historyczna Sala delle Botti są częścią zwiedzania wybranych formatów. Rodzinny baglio z XIX wieku skupia zabudowania wokół dziedzińca, a podziemna piwnica została zbudowana później. Obecna oferta obejmuje między innymi zwiedzanie piwnicy, brunch sycylijski i degustacje łączące wino z jedzeniem. Wybierając posiłek, zapytajcie o kolejność podawania dań i o to, czy ciepłe potrawy są przygotowywane na bieżąco. Nie każdy wariant zawiera te same elementy, dlatego warto wybrać go pod kątem tego, czy chcecie przede wszystkim poznać historię budynku, czy spróbować wina z lokalnymi przekąskami.

Jeśli interesuje was porównanie win, zapytajcie o skład aktualnego zestawu i pochodzenie każdej etykiety: wina Donnafugata powstają w kilku częściach Sycylii, między innymi na Etnie i Pantellerii. Nas ciekawiłoby spróbowanie Ben Ryé ze Zibibbo; zapytajcie, czy dostępny format obejmuje tę etykietę. Siedziba w Marsali nie oznacza, że degustacja dotyczy wzmacnianego wina Marsala.

Cavanera Etnea — Firriato

Na zboczu Etny Cavanera łączy degustację z opowieścią o lokalnych uprawach i dawnym palmento, czyli miejscu, w którym tłoczono winogrona. W wybranych aktualnych formatach można zobaczyć winnice, historyczne pomieszczenia i piwnicę wkomponowaną w lawę. Jedna oferta obejmuje pięć win, inna dodaje sery, wędliny i konfitury; zakres zależy od wariantu.

Przy rezerwacji zapytajcie o możliwość porównania czerwonego Cavanera Rosso z białym winem z lokalnego Carricante. Jeśli interesuje Was także posiłek, ustalcie, czy odbywa się w sali z widokiem na okolicę i winnicę oraz czy wariant obejmuje pomieszczenia produkcji i dojrzewania. Jeśli planujecie wieczorny posiłek, sprawdźcie osobno aktualny termin i menu — kolacja nie jest elementem każdej wizyty.

Planeta Ulmo

Nad jeziorem Arancio Planeta prowadzi różne doświadczenia enoturystyczne; obecna „Storia dello Chardonnay” skupia się na białym szczepie od młodszych po dojrzalsze wydania i łączy wizytę w winnicy z degustacją, jedzeniem oraz oliwą. Przy wyborze zapytajcie, czy szefowa kuchni przedstawia dania i ich dobór do win. Jeśli interesuje Was wieczór z jedzeniem i muzyką, sprawdźcie dostępność takiego wydarzenia dla konkretnej daty.

Zapytalibyśmy także o możliwość porównania Comety z Fiano i Terebinto z Grillo. Oba pochodzą z Menfi, lecz powstają z różnych odmian. Obecność w portfolio nie oznacza, że są dostępne w każdym zestawie degustacyjnym.

Barone di Villagrande

W Milo, na wschodniej Etnie, zwiedzanie winnic i historycznych piwnic można połączyć z degustacją oraz sezonową kuchnią z lokalnych produktów. Producent podkreśla, że dania dobierane są do konkretnych etykiet. Przy umawianiu wizyty zapytajcie również o zwiedzanie pomieszczenia z dużymi beczkami i możliwość degustacji w prywatnym formacie. Jeśli wahacie się między samym zestawem win a posiłkiem, zapytajcie, czym różnią się aktualne warianty i czy menu jest pełnym lunchem, czy mniejszym dodatkiem do degustacji. Dla osoby niepijącej wina ustalcie osobną cenę posiłku bez próbek alkoholu.

Etna Bianco z Carricante oraz Etna Rosso z Nerello Mascalese pozwalają poznać dwa kierunki posiadłości. Wina z pojedynczej Contrada Villagrande są osobną propozycją; dopytajcie, czy w wybranym zestawie można porównać je z podstawowymi etykietami.

Maria i Ignacy